TÜİK verilerine göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2025 yılında yüzde 2,2’ye yükseldi. Yurt dışına göç eden üniversite mezunlarının en çok tercih ettiği ülke Almanya olurken, moleküler biyoloji ve genetik mezunları yüzde 13,1 ile en yüksek beyin göçü oranına sahip lisans programı oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan yükseköğretim mezunlarının beyin göçüne ilişkin veriler, üniversite mezunlarının yurt dışına yönelimini ortaya koydu. Buna göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2025 yılında bir önceki yıla göre artarak yüzde 2,2 olarak gerçekleşti.
Verilerde kadın ve erkek mezunlar arasındaki farklılıklar, illere göre dağılım, üniversite türleri ve eğitim alanları da incelendi. Yurt dışına göçte bazı mühendislik ve teknoloji bölümleri öne çıkarken, mezunların en fazla tercih ettiği ülke Almanya oldu.
Beyin göçü erkeklerde daha yüksek
Yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak kaydedildi. Böylece erkek mezunların beyin göçü oranı kadın mezunların üzerinde gerçekleşti.
İllere göre yapılan incelemede, 2025 yılında beyin göçü oranının en yüksek olduğu il yüzde 4 ile İstanbul oldu. İstanbul'u İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova izledi.
Beyin göçü oranının en düşük olduğu il ise yüzde 0,2 ile Siirt olarak açıklandı. Siirt'in ardından Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis geldi.
Erkeklerde beyin göçü oranının en yüksek olduğu iller yüzde 4,7 ile İstanbul, yüzde 4,4 ile İzmir, yüzde 3,6 ile Ankara, yüzde 2,9 ile Eskişehir ve yüzde 2,8 ile Yalova oldu.
Kadınlarda ise İstanbul yüzde 3,4 ile ilk sırada yer aldı. İstanbul'u yüzde 2,8 ile İzmir, yüzde 2,4 ile Ankara, yüzde 1,7 ile Eskişehir ve yüzde 1,5 ile Bursa takip etti.
Vakıf üniversitesi mezunlarında oran yüzde 4,4
Üniversitelerin türlerine göre değerlendirilen veriler, vakıf üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranının devlet üniversitesi mezunlarından daha yüksek olduğunu gösterdi.
Devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 1,7 iken 2025 yılında yüzde 1,9'a yükseldi. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise aynı oran yüzde 4,3'ten yüzde 4,4'e çıktı.
Vakıf üniversitelerinden mezun olanlar arasında eğitim sırasında alınan burs durumuna göre de farklılıklar görüldü. 2025 yılında en yüksek beyin göçü oranı yüzde 8,6 ile tam burslu eğitim alan mezunlarda belirlendi. Kısmi burslu mezunlarda oran yüzde 3,8, ücretli eğitim alan mezunlarda ise yüzde 3,7 oldu.
Bilişim ve mühendislik alanları öne çıktı
Eğitim ve öğretim alanlarına göre yapılan incelemede, beyin göçü oranının en yüksek olduğu alan bilişim ve iletişim teknolojileri oldu. Bu alandaki mezunların beyin göçü oranı yüzde 7 olarak açıklandı.
Bilişim ve iletişim teknolojilerini yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat; yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik alanları takip etti.
Cinsiyete göre değerlendirildiğinde de bilişim ve iletişim teknolojileri ilk sırada yer aldı. Bu alandaki beyin göçü oranı erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda yüzde 5,1 olarak gerçekleşti.
En düşük oran erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik alanında görüldü. Kadınlarda ise en düşük beyin göçü oranı yüzde 0,7 ile eğitim alanında kaydedildi.
Beyin göçünde ilk sırada moleküler biyoloji ve genetik var
Lisans programlarına göre yapılan değerlendirmede, en yüksek beyin göçü oranına sahip bölüm moleküler biyoloji ve genetik oldu. Bu bölümden mezun olanların beyin göçü oranı yüzde 13,1 olarak açıklandı.
Moleküler biyoloji ve genetiği yüzde 13 ile işletme mühendisliği izledi. Matematik mühendisliği yüzde 11, elektronik mühendisliği yüzde 10,9 ve fizik mühendisliği yüzde 10,2 oranlarıyla sıralamada yer aldı.
Veriler, beyin göçünün yalnızca genel eğitim alanlarına göre değil, belirli lisans programlarında da farklılık gösterdiğini ortaya koydu.
Fransızca eğitim alan mezunlar ilk sırada
Mezunların eğitim gördükleri dile göre yapılan incelemede, Fransızca eğitim alanların beyin göçü oranı yüzde 10,5 ile ilk sırada yer aldı.
Fransızcayı yüzde 7,5 ile Almanca, yüzde 6,8 ile İngilizce ve yüzde 5 ile Rusça takip etti.
Böylece öğrenim dili bakımından Fransızca eğitim alan mezunlar, açıklanan verilerde en yüksek beyin göçü oranına sahip grup oldu.
Üniversite mezunlarının ilk tercihi Almanya
Bir lisans programını tamamladıktan sonra yurt dışına göç eden mezunların tercih ettiği ülkeler arasında Almanya ilk sırada yer aldı. Almanya'yı Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Hollanda ve Kanada takip etti.
Mezunların göç ettiği ilk beş ülke ve oranları şöyle sıralandı:
Almanya: Yüzde 22
Amerika Birleşik Devletleri: Yüzde 16,9
Birleşik Krallık: Yüzde 10,5
Hollanda: Yüzde 8,3
Kanada: Yüzde 5,2
Açıklanan verilerde Almanya, üniversite mezunlarının en fazla yöneldiği ülke olarak öne çıktı.
Almanya'ya en çok bilgisayar mühendisliği mezunları gitti
Ülkelere göre mezun olunan lisans programları incelendiğinde, Almanya'ya göç edenler arasında en büyük pay bilgisayar mühendisliği mezunlarına ait oldu.
Bilgisayar mühendisliği mezunları, Birleşik Krallık ve Hollanda'yı tercih edenler arasında da en büyük paya sahip bölüm olarak kaydedildi.
Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden mezunlar arasında elektrik-elektronik mühendisliği öne çıkarken, Kanada'ya gidenler arasında en büyük pay işletme bölümü mezunlarına ait oldu.
TÜİK'in açıkladığı veriler, yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göçünde ülke, eğitim alanı, lisans programı ve öğrenim dili gibi unsurlara göre farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.
