Haber: Dilan ÇOŞKUN
Erzurum’da küçük bir tezgâhın üzerinde yalnızca saatler değil, birbirinden farklı hikâyeler de birikiyor. Kimi yılların yorgunluğunu taşıyor, kimi uzun zamandır çalışmıyor, kimi ise sahibinin geçmişinden koparamadığı bir hatıra olarak yeniden hayat bulmayı bekliyor. Bu saatlerin her biriyle ayrı ayrı ilgilenen isim ise yaklaşık 50 yıldır mesleğini sürdüren Metin Ciran.
Henüz 12 yaşındayken çırak olarak başladığı saat tamirciliğinde 10 yıl boyunca mesleğin inceliklerini öğrenen Ciran, yıllar içinde kendi iş yerini kurdu. Bugün tezgâhının başında kurmalı saatlerden otomatik saatlere, duvar saatlerinden nostaljik modellere kadar pek çok saati yeniden çalışır hale getiriyor. Onun için saat tamirciliği yalnızca bozulan bir mekanizmayı onarmak değil, yılların eskitemediği bir mesleği ayakta tutmak anlamına geliyor.
BİR SAATİN DEĞERİ DIŞ GÖRÜNÜŞÜNDE DEĞİL
Teknolojinin gelişmesiyle saatlerin de değiştiğini anlatan Ciran, eski saatlerle yeni nesil saatler arasındaki farkın en çok mekanizmalarda ortaya çıktığını söylüyor. Dijital saatlerin ve akıllı saatlerin klasik saatçilikten farklı olduğunu belirten usta, kendi uzmanlık alanının kurmalı, otomatik ve duvar saatleri olduğunu ifade ediyor.
Eski saatlerin bakımının ve tamirinin ayrı bir ustalık gerektirdiğini dile getiren Ciran, bazı saatlerin yıllarca çalışmaya devam ettiğini, bazılarının ise 10 yılı bile göremediğini anlatıyor. Aradaki farkın kullanılan malzeme ve işçilik kalitesinden kaynaklandığını belirten Ciran, geçmişte saat üretiminde daha fazla emeğin bulunduğunu, günümüzde ise fabrikasyon üretimin yaygınlaştığını söylüyor.
Tezgâhında karşılaştığı saatler arasında 60 yıldır çalışanların da bulunduğunu aktaran Ciran, eski saatlerin mekanizmalarındaki kaliteye dikkat çekiyor. Ona göre bir saatin gerçek değeri yalnızca görünüşüyle değil, kapağının altında taşıdığı mekanizmayla ölçülüyor.
ZAMAN DEĞİŞTİ, ÇIRAKLAR AZALDI
Ciran’ın meslek hayatında değişmeyen tek şey ise tezgâhının başındaki emeği. Ancak yıllar içerisinde saat tamirciliğine duyulan ilginin azaldığını söyleyen usta, bugün en büyük sıkıntılarından birinin çırak bulamamak olduğunu belirtiyor.
Erzurum’da bu mesleği sürdürenlerin sayısının 10’u bulmadığını ifade eden Ciran, geçmişte saatçilerin kendi derneklerinin bulunduğunu, bugün ise kuyumcular derneğine bağlı olduklarını anlatıyor.
Gençlerin mesleğe yönelmediğini ve kendilerinden sonra mekanik saatleri tamir edecek kişilerin azalmasından endişe duyduğunu belirten Ciran, bir çırağa mesleği öğretmek istediğini ancak bunun için istekli gençlerin bulunmadığını söylüyor.
“BİZDEN SONRA BU SAATLERİ TAMİR EDECEK KİMSE YOK”
Saat tamirciliğinin sabır ve emek isteyen bir meslek olduğunu vurgulayan Ciran, gençlerin daha kısa sürede kazanç sağlayabilecekleri işlere yöneldiğini ifade ediyor. Yaklaşık 40 yıldır aynı mesleğin içinde olduğunu belirten usta, bugüne kadar kimseye muhtaç olmadan geçimini sağladığını söylüyor. Ancak mesleğin geleceği konusunda aynı iyimserliği taşıyamıyor.
Babasının kendisini okutmak istediğini ancak kendisinin saatçilik mesleğine yöneldiğini de anlatıyor. Üç çocuğunun da farklı mesleklerde hayatını sürdürdüğünü belirten Ciran, saat tamirciliğinin kendi ailesinde de devam etmeyeceğini ifade ediyor.
ESKİ SAAT ALACAKLARA USTA TAVSİYESİ
Eski saatlere ilgi duyan ancak mekanizmalarından anlamayan vatandaşları da uyaran Ciran, bir saatin değerini anlamak için öncelikle makinesine bakılması gerektiğini söylüyor. Dış görünüşü güzel olan her saatin kaliteli veya orijinal olmayabileceğini belirten usta, bazı saatlerin olduğundan daha değerli gösterilerek satılabildiğine dikkat çekiyor.
Saatin kapağı açılmadan kesin bir değerlendirme yapmanın zor olduğunu ifade eden Ciran, deneyimli ustaların bile zaman zaman yanılabileceğini dile getiriyor.
TEZGÂHINDA ZAMAN DURMUYOR
Teknoloji değişiyor, saatler dijitalleşiyor, eski mekanizmalar yavaş yavaş hayatımızdan çıkıyor. Ancak Metin Ciran, mekanik saatlerin tamamen ortadan kalkacağına inanmıyor. Yeter ki bu saatleri söküp takacak, arızasını anlayacak ve yeniden çalıştıracak ustalar yetişsin.
Bugün tezgâhında bir saatin yeniden çalışmasını sağlayan Ciran, aslında yalnızca zamanı değil, unutulmaya yüz tutan bir mesleğin hatırasını da yaşatıyor. Onun en büyük kaygısı ise yıllardır emek verdiği bu tezgâhın bir gün sahipsiz kalması.

